He/Him/His Ne Demek? (Ama Bizim Tarzımızla)
İzmir’de yaşıyorum. Hani o tatlı, gündüzleri güneşin altında sıcacık, akşamları ise rüzgarı yüzünüze çarpan şehri… 25 yaşındayım ve arkadaş ortamımda sürekli espri yapan, ama içten içe her şeyin üzerinde fazla düşünen, analiz eden biri olarak tanınırım. İşte size, bu yazının başlığındaki karmaşık ifadenin anlamını anlatmaya çalışırken, aynı zamanda gündelik hayatın içinden bir sürü komik sahneyi kullanarak, “He/Him/His ne demek?” sorusunun cevabını vermeye çalışacağım. Tabii, arada kendimi eleştirirken okuru asla küçümsemeden…
—
He/Him/His: Temel Kavramlar ve Biraz Sözlük
Öncelikle, “He/Him/His” ifadesi, genelde dildeki zamirlerle ilgili bir konudur. Birçok kişinin şaşkın bakışlarını görünce, “Haa, bu da ne şimdi?” dediğini duyabiliyorum. Ama olsun, ben size açıklayayım.
“He,” İngilizce’de “o” zamiri erkek cinsiyetini ifade eder. Yani “o adam” dediğimizde, “He” kullanıyoruz. “Him” ise, yine aynı kişi için kullanılan bir nesne zamiridir, yani “onu” demek. Son olarak, “His” ise “onun” demek. Anlatılmak istenen, bir erkeğe ait olan şeylerden bahsederken bu zamirlerin nasıl kullanılacağına dair basit kurallardır.
Evet, mantıklı ve anlaşılır. Ama gelin şimdi daha eğlenceli bir yere geçelim. O kadar basit değilmiş gibi geliyor, değil mi? Hele biz İzmirli gençler olarak, hayatı hep biraz daha fazla analiz etmek zorunda kalıyoruz. Ben de tam olarak o noktadayım.
—
Gündelik Hayatta He/Him/His: İzmirli Gençlerin Değişik Yorumları
İzmir’de sabahları çorba içmeye giden, akşamları ise Karşıyaka çayı kenarında yürüyüş yapmayı seven biri olarak, bu “He/Him/His” kavramını daha farklı bir bakış açısıyla ele alıyorum. Gündelik hayatımızda, aslında dildeki zamirlerden çok daha fazlası var. Mesela, bir arkadaşın “Benim o kişiyle konuşmam lazım” dediği anda, arkasındaki niyetini ve o “o kişi”yi kimin ifade ettiğini çözmeye çalışırken kullandığınız bakış, bambaşka bir anlam taşır.
Bir gün, arkadaşım Ali, kafelerde otururken “He/Him/His” meselesini gündeme getirdi. Ama tabii bu tarz konular hemen garip bir hâl alabiliyor. Hemen araya giriyorum:
Ali: “Ya, bu he/him/his olayını anlamadım ya. Bizim mahallede bir abimiz vardı, onun hakkında konuşurken bu terimleri nasıl kullanmamız gerektiğini bilmiyorum. Ya ‘He’ demek lazım, ‘Him’ demek lazım mı?”
Ben: “Ya Ali, bu konu tam bir matematik sorusu gibi! He dediğimiz kişi genelde erkek oluyor, biz buna ‘adam’ diyoruz, değil mi? Şimdi, ‘Him’ dediğimizde, onu kast ediyoruz. Yani biz aslında seni anlatıyoruz. Bu iş çok kafa karıştırıcı, ama olay çok basit. Bak şimdi, seninle ben aynı cinsiyetiz, ama birbirimize ‘He/Him’ demek biraz garip olurdu, değil mi?”
Ali kafasını sallayarak “Peki ya ‘His’?” diye sordu. O kadar basitleştirici bir tonla cevap veriyorum ki, kendi kendimi eğlendirecek kadar keyif alıyorum.
—
Cinsiyet Kimliği, Dil ve “He/Him/His” Arasındaki Bağlantı
Gerçekten, dil sadece gramerin ötesinde bir şeydir. Cinsiyet kimliği, zamirler ve “He/Him/His” gibi ifadeler, çoğu zaman sadece “kelimeler” olmaktan çıkar, bir insanın kimliğini ve kendisini nasıl hissettiğini, başkalarına nasıl ifade etmek istediğini anlatır.
Şu durumda,” cinsiyet kimliği kavramını gündelik hayattan alıp, “He/Him/His” kavramlarıyla ilişkilendirince, işler biraz derinleşiyor. Hani şimdi herkesin dilinden düşmeyen “ben kimim?” sorusuna geliyoruz.
Bir arkadaşımın söylediklerini hatırlıyorum:
Zeynep: “Bana ‘He’ demek yerine ‘She’ dedikleri zaman bunalıma giriyorum.”
Ben: “Sen kimsin? ‘He’ dediğimizde, en başta şunu bilmelisin, kimliğini bizlere açıklarken, bizi de kolaylaştırmış oluyorsun. Bizim dilde, senin kim olduğunu bilmemiz gerek!”
Burada önemli olan, aslında dilin ve ifadelerin insanların kimliklerini daha anlaşılır kılması. Herkesin dil yoluyla kendini ifade edebilmesi, bazen cinsiyet üzerine düşündüğümüzde, hayatı biraz daha karmaşık hale getiriyor.
—
Bir Yabancı Dil Olarak He/Him/His: Bunu Nasıl Öğrenebilirim?
Bir diğer komik olay ise, İngilizce konuşan bir arkadaşımın bu terimleri kafasında karıştırmasıydı. Adam tam anlamıyla kafayı yemişti!
John: “Ya, He/Him/His bu kadar zor mu? Düşünsene, birinin ‘He’ dediklerinde… Vay, bu gerçekten kafayı karıştırıcı bir dil, değil mi?”
Ben: “Abi, biz de Türkçe’de ‘o’ dediğimizde, o kadar problem yaşamıyoruz, değil mi? Birine ‘O adam’ demek çok kolayken, aynı adamı anlatan başka bir dili de çözmek gerekiyor.”
O zaman fark ettim ki, dil bariyerlerini aşarken, sadece sözcüklerin anlamına odaklanmak yetmiyor. Bazen ifadeler o kadar karmaşık hale geliyor ki, dil öğrenmek başka bir seviyeye çıkıyor.
—
Sonuç: He/Him/His Ne Demek?
Sonuç olarak, “He/Him/His” demek, basitçe “erkek” zamirlerini ifade ederken, aslında dilin ve cinsiyet kimliğinin birleştiği bir noktaya varıyoruz. Her şey basit gibi görünebilir ama işin içine kimlik ve toplumlar arası dil farkları girdiğinde, bu terimler aslında kim olduğumuzu, kendimizi nasıl ifade ettiğimizi daha da derinleştiriyor.
Gündelik hayatın içinde, belki de en önemli şey, “He/Him/His” kavramını anlamak değil, bir insanın kim olduğunu kabul etmek ve ona en doğru şekilde hitap etmek. Ve evet, bazen hayatı fazla sorgulayan, sürekli “Şu an doğruyu mu söylüyorum?” diye düşünerek konuşan biri olsan da, dilin karmaşıklığında kaybolmamak, her zaman kolay olmayabiliyor.
İzmir sokaklarında, arkadaş ortamında, bir kafe köşesinde ya da bir çay bahçesinde her zaman karşınıza çıkabilecek o tek bir soru: “He/Him/His ne demek?” İşte, size cevabım; her şeyin biraz daha derinine inmeye çalışarak, ama aynı zamanda hayatı basit tutarak anlatmak.
—
He/Him/His hakkında düşündüğünüzde, sadece bir dil meselesi olarak bakmayın. Kimliğinizin ve ifadelerinizin gücüne saygı gösterin. Bazen o “He” dediğimiz kişiye, aslında kim olduğunu sormak ve ona nasıl hitap edeceğimizi sorgulamak önemli. Çünkü bu küçük dilsel farklar, birinin kendisini ifade etme biçimini büyük ölçüde etkileyebilir.